Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanma davasında tarafların üzerinde mutabık kaldığı hususları içeren tutanaktır. Anlaşmalı boşanma protokolü yazılı ya da sözlü olarak verilebilir. Protokol yazılı olarak verilirse, ıslak imzalı evrak dava dosyasına sunulmalı ve her iki eş imzalı metni onayladıklarını hâkim huzurunda da beyan etmelidir. Tarafların anlaşmalı boşanma protokolünde üzerinde mutabık kaldığı konular, hâkim tarafından aynen mahkeme hükmüne geçirilir. Anlaşmalı boşanma protokolü, mahkemeye dava açılırken sunulmalıdır. Islak imzalı orijinali de en geç duruşma gününe kadar mahkemeye sunulmalıdır. Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanma davası kararı kesinleşinceye kadarki her safhada sunulabilir. Önceki protokolün değiştirilip mahkemeye sunulması da her safhada olabilir. Hâkim, tarafların anlaşamadığını gördüğü hususlarda müdahale ederek taraflara önerilerde bulunabilir. 

Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir? 

Anlaşmalı boşanma, kanunda sayılan genel boşanma sebeplerindendir. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesine göre eşler, evlilik birliklerinin temelinden sarsıldığı ve ortak hayatın çekilmez hâle geldiği hususunda anlaşırlarsa anlaşmalı olarak boşanabilirler. Anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi için gerekli şartlar vardır. Bu şartlar şu şekildedir:

  • Evlilik birliği nikah gününden itibaren en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.
  • Eşlerin birlikte boşanma davası açması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gereklidir.
  • Hâkimin tarafları duruşmada bizzat dinlemesi ve açık iradelerini alması gerekir.
  • Hâkimin tarafların üzerinde anlaştıkları boşanma protokolünün mali konularını ve çocuklara ilişkin düzenlemelerini uygun bulması gerekir.

Evlilik birliği 1 yıl sürmeden dava açılmışsa dava kabul edilmez. 1 yıl dolmadan açılan davalara çekişmeli boşanma davasının hükümlerine göre bakılır. Çekişmeli olarak açılan bir dava da yargılamanın her aşamasında anlaşmalı boşanma davasına çevrilebilir. Sadece şiddetli geçimsizlik sebebiyle açılan çekişmeli boşanma davaları anlaşmalı boşanma davasına çevrilebilir. 

Eşlerden birinin dava açması veya diğerinin kabul etmesi gerekir ya da eşlerin aynı dilekçeye imza atarak dava açması gerekir. Bir tarafın diğerinin davasını kabul edebilmesi için davanın kanunda belirtilen özel sebeplere dayanmaması gerekir. Sadece genel sebeplerden şiddetli geçimsizlik konulu boşanmalarda anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir. 

Anlaşmalı boşanma davasında eşlerin beraber ve aynı anda duruşmada dinlenilmesi gerekir. Bu şartın konulması kamu düzenine ilişkindir. Hâkim böylece tarafların her türlü baskı ve tehditten uzak olarak iradelerini sunduklarından emin olur. Eşler yerine avukatı dinlemek mümkün değildir. Talimat dosyası ile dinlenerek de anlaşmalı boşanma gerçekleştirilemez. Duruşmada hâkim, kendisine sunulan imzalı beyanları taraflara okumalı ve tutanağı imzalatmalıdır. Beyanlar okunmadan boşanmaya karar verilemez. Taraflardan biri imza atmaktan kaçınırsa dava çekişmeli boşanma davasına dönüşür. 

Mali konulara ilişkin anlaşmaların maddi ve manevi tazminatı ve yoksulluk nafakasını içermesi gerekir. Tazminat talepleri saklı tutularak anlaşma yapılması mümkün değildir. Haklardan feragat ediliyorsa feragat edildiği de anlaşmada belirtilmelidir.

Çocukların durumu üç konuda ifade edilebilir: İştirak nafakası, velayet ve kişisel ilişki. Bu üç konu hâkimin müdahalesine açıktır.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? 

Anlaşmalı boşanma davası açmak isteyen çiftler, boşanma iradesinde ve boşanmanın tüm mali sonuçlarında anlaşarak evlilik birliğini sonlandırmak adına yetkili aile mahkemesine başvurur. Anlaşmalı boşanma davasının nasıl açılacağı en çok merak edilen hususlardandır. Evlilikleri en az 1 yıl süren, boşanma, boşanmanın tüm ekonomik sonuçları ve müşterek çocuğa ilişkin hususlarda anlaşan eşler, görevli ve yetkili mahkemeye beraber başvurarak ya da eşlerden birisinin açtığı davaya diğer eşin de iştirak etmesi şartıyla anlaşmalı boşanma davası açılabilir. Anlaşmalı boşanma davalarında evlilik birliğinin temelden sarsıldığı kabul edilir. 

Anlaşmalı boşanma şartları oluştuğu takdirde boşanma kararının verilebilmesi için mahkeme hâkiminin tarafları bizzat dinlemesi ve boşanma iradelerini hür biçimde dile getirdiklerinden emin olması gerekir. Hâkimin tarafların hazırladığı anlaşmalı boşanma protokolünü de incelemesi gerekir. Hâkim inceleme yaptıktan sonra boşanma protokolünde değişikler talep edebilir. Bu talep emredici nitelikte değildir. Hâkim, tarafların ve çocukların yararını gözeterek protokolde çocukların ve tarafların aleyhine bir düzenleme mevcutsa bu düzenlemelerin değiştirilmesini önerebilir. Değişiklikler taraflar tarafından kabul edildiğinde hâkim boşanmaya hükmeder.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği 

İşbu protokol, Efeler adresinde mukim(oturan) İsim Soyad (T.C. Kimlik No.) ile Köşk adresinde mukim İsim Soyad (T.C. Kimlik No.) arasında imzalanmıştır. Protokol, tarafların evlilik birliğinin anlaşmalı olarak sona erdirilmesi ve bu evlilikte edinilen ortak malların paylaşımı, mali ve hukuki hususların belirlenmesi için; Türk Medeni Kanunu’nun 166/3 ve 184. Maddelerine istinaden tarafların gerçek irade ve arzularını yansıtır biçimde düzenlenmiştir. 

  • MADDE 1.: Tarafların boşanmaya karar vermesi ve kararın kesinleşmesinden itibaren mali sonuçlar yürürlüğe girecektir.
  • MADDE 2.: Tarafların müşterek çocukları İSİM SOYAD ve İSİM SOYAD’ın velayetinin anneye verilmesine karar verilecektir.
  • MADDE 3.: Çocukların baba ile şahsi münasebeti;

Her hafta içi salı günü saat 16:00’dan saat 21.00’a kadar,

Her hafta sonu cumartesi günü saat 11.00’dan 21.00’a kadar,

Sömestre tatilinin ilk günü saat 13.00’dan 6. Günü akşam 21.00’a kadar

Yaz tatilinde 1 Temmuz sabah 11.00’dan 15 Temmuz akşam 20.00’a kadar,

Ramazan Bayramının ikinci ve üçüncü günü,

Babalar Günü saat 11.00’dan saat 21.30’a kadar olacaktır.

  • MADDE 4.: Baba, aylık olarak 2550 TL iştirak nafakası ödemeyi kabulü beyan ve taahhüt etmiştir.
  • MADDE 5.: Taraflar sahip oldukları menkul eşyalar konusunda anlaşmaya varmışlardır. 
  • MADDE 6.: Taraflar, protokolde belirtilenler dışında maddi – manevi tazminat, nafaka ve benzeri taleplerde bulunmayacaklarını, kişisel mal iadesi, değer artışı, katkı payından kaynaklanan tüm talepler de dahil olmak üzere edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan tüm dava ve talep haklarından karşılıklı olarak feragat ettiklerini, evlilikten kaynaklanan tüm maddi ve manevi konularda birbirlerini gayrikabili rücu ibra ettiklerini kabul, beyan ve taahhüt ederler.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Bağlayıcılığı 

Anlaşmalı boşanma protokolünde tarafların mutabık kaldığı her konu bağlayıcı sonuç doğurur. Bu da demektir ki taraflarca veya varsa tarafların vekillerince hazırlanmış olan ve tarafların da ıslak imzalarını içeren anlaşmalı boşanma protokolü anlaşmalı boşanma protokolü için bağlayıcı nitelikte bir belgedir. Anlaşmalı boşanma kararı bir mahkeme ilamıdır. Anlaşmalı boşanmaya karar vermiş olan taraflar, hazırlanacak protokolde yer verdikleri hususlarda anlaşırlar ve hâkimin onayına sunarlar. Hâkim, protokolde tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek yazılmış protokolde uygun bulmadığı yerleri düzeltebilir. Hâkimin düzenlediği yerleri boşanmak isteyen eşler kabul ederse protokol geçerli olur. Bu protokolün imzalanmasıyla ve hâkimin de onayıyla boşanma gerçekleşir. 

Anlaşmalı boşanma protokolü, herhangi bir ticari ilişki için yapılan sözleşmelerden çok daha ciddi bir evraktır. Boşanan eşlerin mallarının paylaşılması, çocukların durumu gibi birçok hayati unsuru içerir. Bu yüzden anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken mutlaka alanında uzman bir izmir boşanma avukatı ile iş birliği yapılmalıdır. 

Anlaşmalı boşanma protokolü tamamen boşanan tarafların inisiyatifinde değildir. Boşanma kesinleştikten sonra boşanan eşler tek taraflı olarak sözleşmeden kesinlikle dönemezler. Taraflardan herhangi biri anlaşmalı boşanma protokolüne uymazsa diğer taraf dava yolu ile zorla yerine getirilmesini sağlama hakkına sahiptir. Eğer taraflardan biri anlaşmalı boşanma protokolüne uymazsa diğer taraf uymayan tarafa yönelik ilamlı icra başlatabilir. Yani bu demek oluyor ki anlaşmalı boşanma kararının kesinleşmesinin ardından taraflardan biri kararda belirtilen sürede diğer tarafın borcunu yerine getirmemişse karara ve protokole dayanılarak ilamlı icra takibi başlatılabilir. 

Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Uyulmazsa Ne Olur? 

Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan hükümler taraflar açısından bağlayıcıdır. Hâkim tarafların imzaladığı boşanma protokolünü gerekçeli kararına değiştirmeden geçireceği için, protokolde yer alan hükümler taraflar açısından mahkeme ilamı niteliğinde bağlayıcı olacaktır. 

Anlaşmalı boşanma protokolünde yer verilmiş nafaka borcunun yerine getirilmemesi, maddi veya manevi tazminatın ödenmemesi gibi hallerde talepler aşağıdaki davalar aracılığıyla zorla yerine getirtilebilir:

  • Tapu iptal ve tescil davası, 
  • Alacağın tespiti davası,
  • Zararın tazmini için tazminat davası,
  • Menfi tespit davası,
  • Protokolün uygulanması davası,
  • İcra takibine itirazın iptali davası.

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka, tazminat vs. gibi alacağın yanında faizler ve daha sonraki zamanlarda nasıl ödeneceğine dair düzenlemeler yer almalıdır. Bu düzenlemeler daha sonraki zamanlarda sorun çıktığı takdirde çözümlenmesi açısından çok önemlidir. Aynı şekilde çocuklara ilişkin olarak velayet ve kişisel ilişkinin de detaylıca protokolde işlenmesi gereklidir. Anlaşmalı boşanma protokolüne uyulmadığı takdirde, taraflar velayetin değiştirilmesi davası veya çocuk teslimine muhalefete ilişkin suç duyurusu gibi yasal işlemler başlatabilir. 

Anlaşmalı boşanma protokolüne uyulmadığı takdirde tarafların protokol ihlalini mahkemeye bildirmesi gerekir. Yeniden dava açma hakkı vardır. Uzlaşmacı bir tavır sergileyen taraf daha sonra bu tavrından vazgeçerse hukuki bir yaptırım da beraberinde gelir. Davalı tarafın niyeti sorgulanır ve anlaşmalı boşanma protokolüne uymaması durumunda barışmış dahi olsalar bireysel olarak protokolde uymayan tarafa dava açma hakkı verilir. 

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Bozulabilir Mi? 

Bu soruya iki farklı şekilde yaklaşılarak cevap verilebilir. İlki anlaşmalı boşanma duruşmasının yapılması ve kısa kararla anlaşma protokolünün bozulmasına mahkemenin karar vermesidir. İkincisi ise henüz duruşma yapılmadan tarafların anlaşmalı boşanma kararından vazgeçerek protokolü bozmasıdır.

İlk duruma bakıldığında taraflardan biri örneğin diğer eşin kendisini aldattığını öğrenmiş ya da anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan bir maddede daha sonra uzlaşma sağlanamaması halinde anlaşmalı boşanmadan vazgeçerek protokolü bozarak davanın anlaşmalı değil çekişmeli devam etmesini isteyebilir. Her ne kadar anlaşmalı boşanma protokolü imzalanmış ve duruşmadan önce mahkemeye sunulmuş olsa da tarafların anlaşmalı boşanmak gibi bir zorunlulukları olmadığından duruşmaya gelerek protokolü bozduklarını ifade edebilir ve davanın çekişmeli olarak devam etmesini isteyebilirler. 

Diğer durumda da hâkimin protokolü uygun bulması hâlinde duruşmada mahkemenin hâkimi kısa kararla tarafların anlaşmasına karar verir. Daha sonra mahkeme tarafından gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Taraflar gerekçeli karar kendilerine tebliğ edildiğinden itibaren istinaf süresi içerisinde boşanma kararı henüz kesinleşmeden mahkeme kalemine vereceği istinaf dilekçesi ile karara itiraz edebilir ve hem protokolü hem de böylelikle anlaşmalı boşanmayı bozabilirler.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Sonradan Değiştirilebilir Mi? 

Anlaşmalı boşanma protokollerinde sonradan değişiklik yapılabilir. Taraflar anlaşma protokolünü hazırladıktan sonra, mahkemeye sunmadan önce, mahkemeye sunduktan sonra ya da boşanma kararı kesinleşene kadar istedikleri zaman anlaşmalı boşanma protokolünde değişiklik yapabilirler. Protokol ıslak imza ile mahkemeye sunulduktan sonra protokolde değişiklik yapılamayacağını savunan görüşler vardır. Ama bu görüş yanlıştır. Fakat şunu da belirtmek gerekir ki değişiklik yapılabilmesi için mutlaka diğer eşin de talebi kabul etmesi lazımdır. Diğer eş bu değişikliği onaylamazsa dava artık çekişmeli boşanma davasına döner. Bu yüzden de taraflar anlaşmalı boşanmaya karar verdikleri zaman hazırlayacakları anlaşmalı boşanma protokolünü çok dikkatli, özenli ve bir uzman eşliğinde hazırlamalılar. 

Anlaşmalı boşanma protokolü ancak boşanma kararı kesinleşinceye kadar değiştirilebilir ya da şartlar değiştirilmek istendiği takdirde anlaşılamazsa iptal edilebilir. Karar kesinleştikten sonra değiştirilmek istendiği takdirde ayrı bir dava açılmalı ve protokoldeki maddenin değiştirilmesine yönelik talep ileri sürülmelidir. Bu yüzden de hak kaybı yaşamamak ve de sonradan da ayrı bir davayla uğraşılmak istenmiyorsa protokol maddeleri hukuka uygun, açık ve net olmalıdır. Aksi durumda karar kesinleştikten sonra protokolde değişiklik yoluna gidilmesi sadece ilgili hususta dava açarak ayrıca talepte bulunarak ve karşı tarafın da bu davayı kabul ermesiyle mümkün olabilecektir. Bu da iki tarafı da yıpratacak ve süreci de uzatacaktır. 

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Ne Kadar Sürer? 

 Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanma süreci, tarafların anlaşmaya ne kadar ılımlı yaklaştığına göre değişim gösterir. Taraflar eğer anlaşmak için avukatlar eşliğinde bir görüşme gerçekleştirirlerse, anlaşmalı boşanma protokolü bir gün içerisinde bile hazırlanabilir. Fakat taraflar, anlaşmanın bir ya da birkaç maddesi üzerinde anlaşamazlarsa protokolün hazırlanması daha da uzun sürebilir. Bu maddeler üzerinde hiç anlaşılamayacağı fark edildiğinde de boşanma çekişmeli boşanma davasına dönüşür. 

Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken her iki taraf da protokolde olmasını istediği maddeleri avukatlarına sunarlar. Avukatlar da bu maddeleri toparlayarak protokolü hazırlar. Ardından iki tarafın avukatı bir araya gelerek, iki tarafın da hoşnut olacağı, haklarının korunacağı bir anlaşmalı boşanma protokolü oluştururlar. Oluşturulan protokol taraflardan da onay alırsa en geç duruşma gününde mahkemeye sunulmalıdır. Onay alamazsa maddeler üzerinde tekrar tartışılır. İki taraf da kendi isteklerinden taviz vermediği takdirde artık yapılacak bir şey yoktur. Dava, çekişmeli boşanma davası olarak görülecektir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Kim Hazırlar? 

Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflar, protokolde yer alan koşulları karşılıklı olarak kabul ederler ve boşanma davasını da bu temelde ilerletirler. Anlaşmalı boşanma protokolü taraflar arasındaki anlaşmayı belirttiği için aynı zamanda bir sözleşme niteliğindedir. Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan detaylar şu şekildedir:

  • Boşanma koşulları: Boşanmanın nedeni belirtilir. Aynı zamanda tarafların evlilik birliğinin sona erdiğini kabul ettiğini ve boşanmaya ilişkin anlaşmaya vardıklarını belirtir.
  • Mal paylaşımı: Tarafların evlilik boyunca edindikleri malları nasıl paylaştırdıklarını belirtir. Taşınmaz, taşınır tüm mallar, banka hesapları, araçlar gibi var olan bütün mal varlığı bölüştürülür.
  • Nafaka: Eşler arasındaki ekonomik desteği sağlamak amacıyla düzenlenir. Nafaka miktarı, nafakanın süresi ve nasıl ödeneceği açıklanır. Varsa çocukların bakımı için de iştirak nafakası ayrıca düzenlenir.
  • Çocukların velayeti: Çocuklar varsa, velayetin kimde olacağı ya da ortak velayet olup olmayacağı düzenlenir. Çocukların ikametgahına protokolde yer verilir. Çocukların eğitimi, sağlığı ve ziyaret düzenlemeleri de detaylıca açıklanır.
  • Mahkeme masrafları: Boşanma davası süresince ortaya çıkabilecek mahkeme masraflarının kimin tarafından karşılanacağı belirtilir.

Her boşanma davası benzersizdir ve tarafların kişisel ihtiyaçlarına ve evliliğin koşullarına göre protokol hazırlanır. Tarafların avukatları uygun protokolü hazırlamak için çaba gösterirler. Protokolü tarafların çıkarlarını koruyacak şekilde detaylandırmaya çalışırlar. Avukatların hazırladığı protokol, tarafların anlaşmasını ve mahkemenin onayını gerektirir. Mahkeme, protokolün hukuka uygun olup olmadığını ve tarafların haklarını koruyup korumadığını değerlendirir. Değerlendirme bittikten sonra hâkim protokolü onaylar ve boşanma kararını verir. Anlaşmalı boşanma protokolü tarafların anlaşmasına dayanan bir belgedir ve çoğunlukla avukatlar tarafından hazırlanır. Ancak bu protokolü mahkemenin onaylaması ve karara bağlaması gerekir.

Yorum yapın