Değer Kaybı Zamanaşımı

Değer Kaybı Zamanaşımı; Zamanaşımı, hukukumuzda oldukça önemli olan bir kavramdır. Kimi zaman yükümlülükleri düşürebilen bu kavram, kimi zaman hakların kullanılmasını engelleyebilmektedir.

Zamanaşımı, bir alacak hakkının kanunda öngörülen süreler içinde kullanılmaması halinde borçlunun borcunu ödemekten kaçınabilmesini sağlayan hukuki bir müesseseyi ifade etmektedir. Fakat belirtmek gerekir ki zamanaşımı bir alacağın varlığını sona erdirmemekte, yalnızca o alacağı talep eden kişiye karşı defi yoluyla öne sürülerek dava yoluyla borcu ödenmekten kaçınabilmeyi sağlamaktadır. Zamanaşımı süreleri hakim tarafından re’sen dikkate alınmamakta, borçlu tarafından öne sürülmesi gerekmektedir. Araç değer kaybı davalarında da alacaklının değer kaybını tahsil edebilmesi için zamanaşımı süresi geçmeden dava açarak taleplerini mahkemeye taşımalıdır.

Değer Kaybı Zamanaşımı

Araç değer kaybının da içinde bulunduğu motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazmin edilmesine yönelik taleplerin hangi sürelere bağlı olduğu, yani zamanaşımı sürelerinin ne kadar olduğu Karayolları Trafik Kanunu madde 109’da düzenlenmiştir. 

Bu düzenlemeye göre;

Bu kazalardan doğan maddi zararların tazminini içeren talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünün kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her durumda kaza gününden itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrayacaktır. Fakat ilgili dava ceza verilmesini gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanununda bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi belirlenmişse bu süre maddi tazminat talepleri için de uygulanacaktır. Bu düzenlemeye dayanak teşkil eden Borçlar Kanunu 72. maddesinde de tazminat isteminin bağlı olduğu zamanaşımı süreleri aynı şekilde düzenlenmiştir.

Araç değer kaybı davaları da bir trafik kazası sebebiyle gündeme geldiğine ve bu davaya konu olan talep maddi bir zararın tazminine ilişkin olduğuna göre bu davalarda ilgili kanun maddesi uygulanacaktır. Yani zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesiyle 2 yıl, her halde kazanın üzerinden 10 yıl geçmesiyle araç değer kaybı davası zamanaşımına uğrayacaktır.

Yine aynı maddenin devamında, zamanaşımının tazminat yükümlüsüne karşı kesilmesiyle sigortacı şirkete karşı da kesilmiş olacağı ve bu durumun tam tersinin, yani sigortacı şirkete karşı kesilen zamanaşımının tazminat yükümlüsüne karşı da kesileceği düzenlenmiştir.

Değer Kaybı Geriye Dönük Kaç Yıl?

Değer kaybı davasının geriye dönük olarak kaç yıl içinde istenebileceği, bu davanın ne kadar süre geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağını ilgilendiren bir konudur. Bu zamanaşımı süresiyle ilgili düzenlemeler, Borçlar Kanunu’nun 72. maddesinde ve daha özel bir düzenleme olan Trafik Kanunu’nun 109. maddesinde yer almaktadır.

BK. md. 72’ye göre, tazminat talepleri zarar gören kişinin zararı ve bu zararı tazmin etmekle yükümlü kişiyi öğrenmesinden itibaren 2 yıl, her halde on yıl içinde zamanaşımına uğrayacaktır. 

Aynı husus Karayolları Trafik Kanunu’nda motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların zararı ve zarar verenin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıl içinde tazmininin istenmesi gerektiği, aksi takdirde zamanaşımına uğrayacağı şeklinde trafik kazaları bakımından ifade edilmiştir. Yani iki yıllık süre zararın ve bu zararın tazmin yükümlüsünün öğrenilmesiyle başlayacak fakat kazanın üstünden on yıl geçmesiyle dava açma süresi sona erecektir.

Bu düzenlemelere göre üzerinden on yıldan fazla süre geçen trafik kazalarıyla ilgili araç değer kaybı tazminatı tahsil edilemeyecektir. Bu süreden sonra dava açılsa dahi karşı taraf zamanaşımı def’ini öne sürerek tazminatı ödemekten kaçınacaktır. Bu sebeple meydana gelen bir trafik kazasından sonra gecikmeksizin araç değer kaybı tespit edilmeli ve bu zararı tazmin etmekle yükümlü olan taraf öğrenilerek araç değer kaybı davası açılmalıdır.

Araç Değer Kaybı Ne Zaman İstenir?

Araç değer kaybı tazminatı, kazaya bağlı olarak maddi zararın ve bu zararı tazmin etmekle yükümlü kimselerin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl içinde istenmelidir. Kaza tarihinin üzerinden 10 yıl geçmesiyle bu hakkın zamanaşımına uğrayacağı unutulmamalı ve gerekli bilgiler bir an önce öğrenilerek mahkemeye müracaat edilmelidir. Aksi halde zamanaşımına uğrayan araç değer kaybının tazmini mümkün görünmemektedir. Yine bu tazminatın elde edilebilmesi için birtakım şartlar bulunmaktadır. Kısaca özetlemek gerekirse bu şartlar,

  • Tazminatı talep edecek kişinin kusursuz ya da karşı tarafa göre daha az kusurlu olması,
  • Aracın kazada hasar gören parçasının daha önceden değiştirilmiş veya onarım görmüş bir parça olmaması,
  • Kazanın iki araç arasında meydana gelmiş olması (park halindeki bir araca çarparak kaza oluşması durumu ve motorlu bisiklet, bisiklet vs. gibi vasıtalarla meydana gelen kazalar bu kapsamın dışında kalacaktır)
  • Aracın ağır hasar alarak tamir görmekle kullanılamayacak duruma gelmemiş olması,
  • Kazanın gerekli tutanaklarla belgelenmiş olması 

Olarak sayılabilir. Bir kazaya karışıp aracında değer kaybı meydana gelen daha az kusurlu ya da kusursuz taraf, kazanın öğrenilmesi yani tazminle sorumlu kişiyi öğrendiği andan itibaren iki yıl her halde kazanın üzerinden on yıl geçmeden önce dava açarak aracındaki değer kaybını tazmin edebilecektir.

Yorum yapın